NƠI ĐÂY
– HÀNG GÒN
Bút ký
Trong
Trường ca Âm vang một dòng sông của tôi viết chào mừng Kỷ niệm
310 năm vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai, xuất bản năm 2009 có một đoạn như
sau:
…Cự
Thạch Hàng Gòn đỉnh cao chế tác
Ngôi
mộ hoa cương thử thách thời gian
Bưng
Bạc ngủ yên tiền sử nhà sàn
Đã
thức dậy một công trình cổ đại
Nghe
đâu đây tiếng người xưa vọng lại
Đưa
ta về thời hái lượm thuở nào
Bộ
qua đồng trong lòng phễu Long Giao
Miền
đất cổ ẩn chứa nhiều dấu tích…
***
Thật
là duyên may, trong những ngày Tháng 5 lịch sử này tôi lại có dịp
trở về miền đất mà đúng 38 năm về trước Cánh cửa thép phía đông Sài Gòn của tướng Lê Minh Đảo bị phá tung bởi những
người lính Giải phóng quân,sau 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường khốc
liệt để rồi chúng ta có ngày toàn thắng 30 Tháng Tư!
Hồi
đó trên con đường Liên tỉnh lộ 2, nay là Quốc lộ 56 từ ngả ba Tân
Phong về Bà Rịa có rất nhiều những đồn diền cao-su. Trong đó có
Plantation de Hang Gon, chỉ cách ngả ba Tân Phong không đầy bốn cây số.Tấm
biển này những ngày tháng 4 năm 1975 bị đổ nghiêng và lỗ chỗ vết
đạn.
Bây
giờ đây bên cạnh Nông trường Cao su Hàng Gòn có thêm trụ sở Ủy ban
Nhân dân xã Hàng Gòn. Xã Hàng Gòn thuộc thị xã Long Khánh, cách
Trung tâm thị xã về phía nam khoảng 8 cây số. Xã được thành lập từ
năm 1994 trên cơ sở chia tách từ xã Xuân Tân, có diện tích tự nhiên
3412 hecta, trong đó đất nông nghiệp có đến 3161 hecta, chủ yếu là đất
đỏ ba-zan, với số dân là 12383 khẩu của 2567 hộ.
Sau
khi nghe nữ Chủ tịch xã Lương Ngọc Hồng báo cáo những nét chính của
việc thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn
mới của xã, chúng tôi được anh Nguyễn Văn Nam, bí thư Đảng ủy xã
trực tiếp dẫn xuống các ấp..
Điểm đến đầu tiên là ấp Hàng Gòn để
thăm ngôi mộ cổ Cự thạch Hàng Gòn ,dân dã thì thường gọi là Mả Ông
Đá.Ngôi mộ này là niềm tự hào của không riêng Hàng Gòn, riêng Long
Khánh, riêng Đồng Nai mà là của cả nước Việt Nam! Đây là ngôi mộ có
niên đại từ 150 năm trước công nguyên đến 240 năm sau công nguyên.Mộ được
nhà khảo cổ học Pháp J.Bouchet phát hiện năm1927, khi được tin báo từ
những người phu lục lộ Nam Kỳ làm đường Liên tỉnh lộ 2. Họ đào bới
những thước đất để san lấp mặt bằng,làm nền hạ đã nhặt được những
mảnh gốm cũ của những chiếc hũ,chén bát có chân… và cả những
chiếc qua đồng.Vị trí của mộ nằm trên vùng đất ba-zan, chung quanh
còn sót lại nhiều miệng núi lửa, có độ cao 250 mét so với mực nước
biển.Và sau khi thực dân Pháp ổn định được xứ Nam Kỳ thuộc địa,đồn
điền cao su đầu tiên được thành lập trên đất Đồng Nai là Công ty Cao su
Suzannah ở mạn Dầu Dây và tên thực dân W.Bazé mở đồn điền cao su ở
ngay mảnh đất Hàng Gòn này. Người phu cạo mủ thường gọi tên này
bằng cái tên đáng khinh bỉ là Băng-đit ( bandit, tiếng Pháp có nghĩa
kẻ cướp, là côn đồ).
Các văn nghệ sĩ, trong đó có nhiều
người là họa sĩ, điêu khắc gia thật sự kinh ngạc về trình độ chế
tác và kiến trúc của ngôi mộ.Tôi chỉ có thể thốt lên rằng đây là
một công trình hết sức lạ lẫm, kỳ vĩ, siêu phàm, riêng biệt.Cũng
có thêm một cảm tưởng nữa là hoành tráng và quyền uy. Tôi tự
đặt cho mình câu hỏi: Ai là người đã làm nên kỳ tích này? Một người
khổng lồ hay một cộng đồng cư dân? Chỉ riêng phần quan tài hình hộp
chữ nhật ghép bởi 5 tấm đá hoa cương (granite) với kích thước 4,2mét
x 2,7mét x 1,6 mét, kết liền lại với nhau bằng những cái rãnh dọc,
đã có trọng tải lên hàng chục tấn.Tấm ván thiên làm bằng đá hoa cuơng
được đặt phía trên cũng nặng tới cả chục tấn. Vậy thì khi đóng mở
nắp quan tài người xưa dùng cách nào để dở ra, đậy lại?Mộ có 10
trụ đá. 8 trụ được làm từ sa thạch hay đá cát (grès) cao từ 2,5 mét
đến 3 mét, mặt cắt ngang hình bầu dục, một đầu có vệt lõm hình yên
ngựa. 2 trụ còn lại làm bằng đá hoa cương có kích thước cao tới hơn
7,2 mét, rộng 1,10 mét, dày 0,35 mét.Phần dưới có một đoạn lồi ra hai bên.Những cái trụ
này dùng vào việc gì thì giờ đây vẫn chưa có lời giải. Mặc dù
trước năm 1975, các nhà khảo cổ học tầm cỡ của nước Pháp như
Parmentier. H, Gaspardone. E, Malleret. L, Saurin. Ed, Fontaine.H đã đến
Hàng Gòn khảo sát và tìm lời giải mà vẫn chưa tìm ra. Sau 1975, các
nhà khảo cổ học của nhiều nước như Liên Xô cũ,Đức,Bulgari,Trung Quốc,
Nhật, Hàn Quốc và cả Mỹ cũng đã đến tham quan, nghiên cứu giải mã
nhưng chưa có câu trả lời xác đáng. Bí mật ngôi mộ cổ vẫn là bí
mật.Quá khứ vẫn nằm yên trong lòng mộ!
Tôi
còn nhớ hồi sang Siem-Riệp để viết cái ký sự Angkor.Tôi đã đến thăm
Angkor-Thơm, Angkor-Vat và nhiều nơi khác của vương triều Kh-mer thịnh
vượng một thuở, cách đây hơn một thiên niên kỷ (năm 889) và chỉ tồn tại được khoảng 500 năm. Angkor
-Vat không gì khác hơn là một lăng mộ đền khổng lồ. Theo nhận xét
của Henri Mouhot, người châu Âu đầu tiên đã đặt chân đến đây từ năm 1861
rằng: Đây là một trong những ngôi đền – đối thủ của Salomon – chiếm
một vị trí đáng tôn kính bên cạnh những công trình đẹp nhất của
chúng ta. Ngôi đền còn hùng vĩ hơn tất cả những gì còn lại giành
cho chúng ta ở Hy Lạp hay La Mã. Angkor -Vat thông báo cho thần
dân biết về sự huy hoàng và uy thế của vua Suryavarman II và tính
cách thần thánh trong cá nhân nhà vua.
Vậy
thì ngôi mộ cổ Cự Thạch Hàng Gòn này ai xây và xây để chôn cất ai?
Vua hay tù trưởng một bộ tộc hay liên bộ tộc của thời kỳ đồ đá cũ?
Làm thế nào để đưa được những khối đá khổng lồ này từ nơi khác
đến. Loại đá hoa cương này chỉ có thể có ở Phan Rang hay Lâm Viên mà
thôi. Dù là chế tác xong mới vận chuyển hay là chở nguyên khối về
đây mới đục đẽo thì cũng khó khăn lắm. Địa hình nơi đây lại không có
con sông nào để có thể đóng bè?Tôi lại tưởng tượng ra thần dân của
một quốc gia nào đó trên dải đất hình chữ S thân yêu của chúng ta từ
ngày xửa ngày xưa đã có một vị thủ lĩnh (có thể là vua) cai trị
miền đất Hàng Gòn. Quốc gia này không những hùng mạnh về kinh tế có
đủ sức người, sức của để xây dựng thành công ngôi mộ Cự thạch mà
chắc chắn vị vua này và thần dân của ông ta cũng rất thông thạo binh
nghiệp.
Nhà
báo Lại Văn Long, trong truyện ngắn Chiến binh khổng lồ của mình
kể về sự tích mộ cổ Hàng Gòn đã tưởng tượng ra chi có ngưởi khổng
lồ mới làm nên kỳ tích này. Tôi cũng tin như vậy. Truyện thần thoại
Việt Nam có Bà Nữ Oa đội đá vá trời kia mà. Đây là đề tài cho
những nhà văn chuyên viết truyện thiếu nhi tha hồ khai thác!
Giờ
đây, con cháu đang tiếp tục phát huy truyền thống đánh giặc giữ nước
và không quên bảo tồn những giá trị văn hóa mà cha ông đã để lại.Năm
1992 thế kỷ trước con cháu đã trùng tu tôn tạo ngôi mộ này trên phạm
vi rộng đến 4 hecta, cả phần mộ va khu chế tác.Khách trong và ngoài
nước ngày có nhiều người hành hương về đây mà ngắm nhìn, mà bái
phục, mà ngưỡng vọng công trình có một không hai này.
Khi
trở về cơ quan Ủy ban, bí thư Nguyễn Văn Nam còn chỉ cho chúng tôi
thấy 2 cái trụ cổng to đùng dựng phía ngoài, cạnh Quốc lộ 56, một
khoảnh đất rộng hơn trăm mẫu tây,trên những quả đồi thoai thoải. Anh
nói rằng nơi đây đã được quy hoạch làm công viên nghĩa trang. Tôi nghĩ:
Có lẽ Hàng Gòn là chỗ đất sẽ có nhiều mộ kết chăng?
***
HÀNG
GÒN - GIỜ ĐÂY.
Xã
Hàng Gòn có 3 ấp: ấp Hàng Gòn, ấp Tân Phong và ấp Đồi Rìu.Gọi là
Đồi Rìu vì quả đồi này có hình dáng như cái lưỡi rìu.Xe chúng tôi
bon bon trên con đường nhựa phẳng lỳ từ tổ 5 đến tổ 7 của ấp.Đường
nông thôn mà như thế này thì thật là tuyệt.Chả bù cho mấy năm về
trước, dân thường kêu là con đường khổ ải.Phó chủ tịch xã Đinh Sĩ
Nghĩa khoe: Con đường này có chiều dài 1,3km.Tổng kinh phí là 3 tỷ
rưỡi, trong đó ông Lê Văn Thành, người ở huyện Long Thành, có vườn cao
su tiểu điền ở ấp này ủng hộ 1 tỷ 200 triệu đồng.Bây giờ việc vận
chuyển nông sản do các loại xe tải nhẹ, xe kéo, xe cày từ rẫy về
nhà, từ nhà đến sân kho, từ sân kho tỏa đi các nơi vô cùng thuận
tiện. Các cháu đi học cũng được đi lại dễ dàng, nhanh chóng, sạch
sẽ.Toàn xã có 208 hộ dân tộc ít người với hơn một nghìn khẩu thì phần lớn ở ấp
Đầu Rìu.Khi tan trường người ta khó có thể phân biệt cháu nào là
người Kinh, cháu nào là con em dân tộc vì chúng đã hòa nhập vào đời
sống cộng đồng khối đại đoàn kết toàn dân..
Chúng
tôi vào thăm một “nhà máy nước” của xã, đóng tại ấp Đồi Rìu.Ông
Nguyễn Quang Tường, một người dân ở đây tự nguyện hiến 200 mét vuông
đất để xây dựng công trình.Tấm biển ghi rõ: Công trình giếng khoan số
1.Công suất 10 m3/h.Tầng chứa nước 41 m3. Mực nước tĩnh 85,5. Mực nước
động 95,. Khởi công ngày 31-8-2012.Hoàn thành ngày 17-1-2013. Đây là
một trong công trình cấp nước tập trung với kinh phí hơn 6 tỷ đồng.
Cho đến nay xã Hàng Gòn đã có 2 công trình nước sạch phục vụ cho 98%
số hộ dân.
Qua
tìm hiểu, chúng tôi còn được biết xã Hàng Gòn có tới 52 trang trại
chăn nuôi gia súc, gia cầm, trong đó có 47 trang trại chăn nuôi gia công
và 5 trang trại tư nhân. 100% hộ chăn nuôi sử dụng hầm chứa biogas, bảo
đảm xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn quy định. Hệ thống thoát nước
mưa phù hợp với quy hoạch. 96% hộ dân có nhà tiêu hợp vệ sinh.
Theo bí thư xã Nguyễn Văn Nam: 5
năm qua, cơ sở hạ tầng nông thôn ở Hàng Gòn đã có bước phát triển
mạnh mẽ.Đường giao thông đã 100% nhựa hóa, cứng hóa. 99,8% hộ dân đã
sử dụng điện quốc gia; máy điện thoại đạt 80 máy/100 dân. Mạng Internet đã phủ sóng
tới trung tâm các ấp, đến nhiều hộ gia đình và một số tuyến đường
khu vực đông dân cư trong xã.Anh cũng cho biết thêm về tình hình sản
xuất nông nghiệp của xã tiếp tục được ổn định và phát triển. Cơ
cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng.
Tôi
lật trang tài liệu ( Biểu số 01/CX) thấy ghi: Đất nông nghiệp có 3154
hecta,trồng lúa nước chỉ vẻn vẹn 3,77 hecta, lúa nương thì không có
sào nào. Nhưng đất trồng cây lâu năm (đất bazan mầu mỡ)thì có đến
3062 hecta.Đây chính là thế mạnh của Hàng Gòn.Trong các Nghị quyết
của Hội đồng Nhân dân đều có nhắc
tới việc nâng cao thu nhập (ý nghĩa
rộng là làm cho dân giàu lên), cải thiện đời sống nhân dân theo tiêu
chí Nông thôn mới thì cần phải tập trung thực hiện đồng bộ các giải
pháp như sử dụng cơ giới hóa khâu làm đất,tưới tiêu, chăm sóc bảo
quản và sơ chế nông sản; khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng,
vật nuôi có chất lượng cao,sản xuất theo quy trình GAP,sản phẩm hướng
về thị trường xuất khẩu; góp phần quảng bá và nâng cao uy tín thương
hiệu trái cây Long Khánh ( chôm chôm và sầu riêng) trên thị trường trong
và ngoài nước…
Để
hiểu sâu về đề tài này, tôi tìm đọc cái Báo cáo Kết quả tổ chức
thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên
địa bàn tỉnh Đồng Nai.Người viết là ông Đinh Quốc Thái, Chủ tịch Ủy
ban Nhân dân tỉnh. Ở Biểu thống kê kết quả số xã đạt từng tiêu chí
(theo Quyết định 3461/QĐ-UBND) trong Nhóm 1 đạt chuẩn Nông thôn mới đủ
19 tiêu chí thì cả tỉnh có 6 xã: huyện Xuân Lộc có 5 xã đạt, Thị
xã Long Khánh có 1 xã đạt. Đây chính là xã Hàng Gòn.
Tôi
còn nhớ, đã lâu lắm rồi.khi nhà văn đi thực tế để sáng tác thường
thường là nếu ngắn ngày thì cũng phải mất hàng tháng, còn muốn có
tác phẩm dài hơi thì thời gian đi xâm nhập it ra cũng vài ba tháng
trở lên.Tiếng là về Hàng Gòn để viết nhưng thời gian không đầy một
buổi chiều, cho nên không thể hiện được hết, được toàn diện, kể cả
những mong muốn tối thiểu của người viết.
Những
điều tôi kể ra trong bút ký này chẳng qua là những nét chấm phá về
những đổi thay cơ bản của một xã được coi là xã miền núi. Một xã
trong 136 xã của Đồng Nai và là một trong 9051 xã của toàn quốc đạt
được tất cả19 tiêu chí của hai Bộ tiêu chí Quốc gia và của địa
phương. Quyết định 491/QĐ của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định
3461/QĐ-UBND của tỉnh Đồng Nai.
Bài
học lớn được rút ra là “Việc xây dựng nông thôn mới phải có sự đồng
thuận của dân”.Có như thế mới huy động được sức mạnh tổng hợp của
nhân dân!
“…Dễ trăm lần không dân cũng chịu
Khó vạn lần dân liệu cũng xong…”
Xin
mượn hai câu thơ trên của nhà thơ quân dội đã quá cố Thanh
Tịnh viết từ năm 1952 trong bài thơ Dân no thì lính cũng no để kết
thúc bút ký này.
Hàng Gòn-Biên Hòa, ngày10 tháng 6 năm
2013
Xuân Bảo
Đây là tác phẩm thứ 5 dự Trại viết Chương trình mục tiêu
Quốc gia xây dựng nông thôn mới . Mong rằng lãnh đạo Hội
VHNT Đồng Nai lần sau có tổ chức những đợt đi thực tế hãy
chu đáo hơn!
